Een pleidooi voor een Collectief Democratisch Deltaplan voor Nederland 2040
Goed Bestuur is te belangrijk om alleen aan de politiek over te laten.
Door Mildred Hofkes, expert in goed bestuur en collectieve stakeholderintelligentie
Laten we Prinsjesdag niet alleen gebruiken om te verdelen wat we volgend jaar gaan uitgeven. Laten we deze dag gebruiken om elkaar de fundamentele vraag te stellen: welk Nederland willen we in 2040 doorgeven en wie krijgt daar een stem in?
Ik doe een oproep voor het verzamelen van 40.000 handtekeningen voor een Burgerberaad Toekomstperspectief Nederland 2040 met (bindend) advies aan politiek Den Haag. Niet als symbolische inspraak, maar als directe toepassing van collectieve burgerparticipatie gericht op de lange termijn.
Steun deze oproep – JA, IK DOE MEE
Kijkt er nog iemand naar Nieuwsuur? Die vraag stelde ik onlangs op LinkedIn, nadat in twee opeenvolgende uitzendingen pijnlijk duidelijk werd hoezeer de fundamenten van Nederland onder druk staan.
Deltacommissaris Co Verdaas waarschuwde dat klimaatverandering delen van ons land binnen twintig jaar onleefbaar maakt, als we niet komen tot een nieuw Deltaplan én een fundamentele mentaliteitsverandering. Een dag later ging het over de schrikbarend lage leesvaardigheid van Nederlandse vijftienjarigen. Ooit behoorden we tot de Europese koplopers; inmiddels bungelen we onderaan.
Die verschillende onderwerpen raken dezelfde fundamentele vraag: hoe zorgen we ervoor dat een nieuwe generatie voldoende kritisch denkvermogen ontwikkelt om zelfstandig na te denken en zo haar eigen inkomen kan verdienen op een leefbare, gezonde bodem die niet onder water staat? Dit is geen vraagstuk van links of rechts. Dit gaat ons allemaal aan.
Prinsjesdag, van losse begrotingspotjes naar een gedeelde toekomst
De politiek behandelt grote maatschappelijke problemen nog te vaak alsof ze los van elkaar staan. Klimaatadaptatie, zorg, onderwijs, digitale weerbaarheid, defensie, landbouw, infrastructuur, migratie en industrie hebben ieder hun eigen ministerie, beleidsnota en begroting. Maar de werkelijkheid van burgers houdt zich niet aan departementale grenzen.
Op Prinsjesdag proberen we het systeem te optimaliseren door miljoenen van potje naar potje te schuiven, terwijl een gedeelde visie op het geheel ontbreekt. De vraag zou daarom eerst moeten zijn: in welk Nederland willen we in 2040 gezamenlijk leven? Pas vanuit dat toekomstbeeld kunnen we terug redeneren naar de financiële keuzes die vandaag nodig zijn.
Onder mijn LinkedIn-oproep ontstond een levendig gesprek met honderden inhoudelijke reacties. Mensen pleitten voor een burgerberaad over Nederland in 2040, voor brede welvaart, een gezonde generatie en een samenleving waarin we in vrijheid en veiligheid samenleven en voor elkaar zorgen.
Er was ook kritiek. Sommigen betwijfelden de urgentie van klimaatverandering en stikstof. Anderen waarschuwden dat een visie betekenisloos blijft zonder transparantie, leiderschap en duidelijke besluitvorming. Wie beslist? Wie wordt gehoord? En hoe voorkomen we dat alleen de luidste of best georganiseerde stemmen bepalen wat de toekomst wordt?
Van ‘ik’ naar ‘het nieuwe wij’
Goed bestuur vraagt om levende, zelfcorrigerende feedbackloops met verschillende burgerperspectieven: ‘cirkels van invloed’ waarin we elkaar werkelijk opzoeken, spreek- en luistertijd eerlijk verdelen, besluiten transparant nemen, borgen en opnieuw leren. Daarbij moet juist ook het ongezegde op tafel komen: de zorgen van mensen die niet aan beleidstafels zitten, de kennis van uitvoerders, het perspectief van praktisch geschoolden, de leefwereld van jongeren, de belangen van toekomstige generaties en de stille stem van de natuur.
Niemand krijgt daarbij precies wat hij of zij wil. Maar door werkelijk te luisteren, kunnen we verschillen overbruggen en bewegen van ‘ik’ naar ‘het nieuwe wij’.
Een Collectief Democratisch Deltaplan
Ons toekomstige verdienvermogen begint bij een vruchtbare bodem, schoon water, veilige dijken, betrouwbare infrastructuur én jongeren die kunnen lezen, schrijven en kritisch nadenken. Zij moeten bovendien niet alleen worden voorbereid op de arbeidsmarkt, maar mandaat krijgen om de economie en samenleving van morgen mee te ontwerpen. Hun stem hoort vóóraf aan de bestuurstafel, niet achteraf in een jongerenparticipatietraject.
Nederland heeft een lange traditie van polderen, watermanagement en samenleven achter de dijken. Laten we daarop voortbouwen met een Collectief Democratisch Deltaplan dat klimaatbestendigheid, onderwijs, digitale weerbaarheid, soevereiniteit en duurzaam verdienvermogen met elkaar verbindt.
Onze gezamenlijke opdracht is helder: een leefbaar land doorgeven waarin een nieuwe generatie haar eigen toekomst kan verdienen. Die opdracht ligt niet uitsluitend in Den Haag. Goed bestuur begint met het vinden van common ground, door verschillende perspectieven welkom te heten vanuit ons gedeelde belang.
Onze toekomst laat zich niet voorspellen, maar we kunnen haar wél gezamenlijk verbeelden én opbouwen.
Laten we Prinsjesdag niet alleen gebruiken om te verdelen wat we volgend jaar gaan uitgeven. Laten we deze dag gebruiken om elkaar de fundamentele vraag te stellen: welk Nederland willen we in 2040 doorgeven en wie krijgt daar een stem in?
Steun deze oproep – JA, IK DOE MEE